De grote en vreeselike vloed

In 1677 omschreef de Dordtse geschiedschrijver Matthijs Jansz. Balen de Sint-Elisabethsvloed van 1421 als een “grote en vreeselike vloed”. Gisteren verscheen bij uitgeverij De Bezige Bij het boek De grote en vreeselike vloed. In deze publicatie staat de Sint-Elisabethsvloed centraal. Specifiek de culturele verbeelding ervan in later tijd. Het is een rijk onderwerp, want de overstroming figureerde in geschiedwerken, romans en gedichten, prenten, schilderijen en veel meer.

Omslag van De grote en vreeselike vloed
Hanneke van Asperen, Marianne Eekhout en Lotte Jensen (red.), De grote en vreeselike vloed: De Sint-Elisabethsvloed 1421-2021, Amsterdam: De Bezige Bij, 2021. Bron: De Bezige Bij

Vloeden in 1404, 1421 en 1424

De Sint-Elisabethsvloed vond plaats in 1421. Beter gezegd, één van de drie Sint-Elisabethsvloeden vond toen plaats, want eigenlijk waren er drie kort na elkaar, in 1404, 1421 en 1424. Toch kennen de meeste mensen er nu nog maar één. Bovendien was de Sint-Elisabethsvloed van 1421 zo rampzalig niet als men tegenwoordig soms denkt. Er verdwenen geen 72 dorpen onder water. Er verdronken al helemaal geen 10.000 mensen, zelfs geen 1000. Toch zijn het getallen die vaak opnieuw opduiken, als het gaat over de overstroming van de Grote Waard.

Schoolplaat van de Sint-Elisabethsvloed, vermoedelijk 1930-40. Bron: Archeologie Dordrecht

De Grote Waard zou pas veel later veranderen in het waterrijke gebied dat het nu is. Ondanks de beperkte directe gevolgen voor de omgeving van Dordrecht kreeg de Sint-Elisabethsvloed van 1421 een plek in het collectieve geheugen. Waarom zou juist deze vloed zo bepalend blijken? En hoe ontwikkelde de Sint-Elisabethsvloed zich tot een schoolvoorbeeld van een overstroming in de Lage Landen? Deze vragen en meer staan centraal in De grote en vreeselike vloed.


Meer lezen?

Het boek De grote en vreeselike vloed (2021) is vanaf 24 augustus verkrijgbaar bij De Bezige Bij.

In diverse blogs schreef ik over verschillende aspecten van de Sint-Elisabethsvloed, bijvoorbeeld over de rol van edelen en geestelijken in 17de-eeuwse voorstellingen van de overstroming. Onder andere richtte ik me op de veranderende betekenis van deze overstroming door de eeuwen heen en op de Sint-Elisabethsvloedpanelen in het Rijksmuseum. Daarnaast schreef ik veelvuldig over andere waterrampen op Nederlands grondgebied, bijvoorbeeld in het rivierengebied.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Back to Top