Recensie Silver Saints

Wetenschappelijk onderzoek is niets zonder de kritische blik van vakgenoten. Daarom ben ik ongelofelijk blij met de recensie van kunsthistorica Jennifer Lee over mijn boek Silver Saints. Deze recensent heeft expertise op het gebied van insignes. Onder andere schreef ze over materiaal en betekenis van loden insignes. Tot mijn grote vreugde nam Lee in haar recensie niet alleen de moeite om te beschrijven waarover mijn boek gaat. Ze schreef ook nog lovende woorden:

Omslag Silver Saints
Silver Saints

Without knowing it, I have been awaiting this book for a long time. This book should be required reading for anyone interested in badges, pilgrimages, or late medieval books in the devotional lives of their owners.

– Jennifer Lee, in Medieval Art Review 22.04.15 (15 april 2022)

Naaien en schilderen

Het boek Silver Saints gaat over het laatmiddeleeuwse gebruik om religieuze insignes in religieuze boeken vast te naaien. Als gevolg daarvan vertonen veel getijdenboeken uit de late middeleeuwen nog sporen van deze fragiele objecten. Zie bijvoorbeeld een getijdenboek in de Brugse openbare bibliotheek of in de Walters Art Museum te Baltimore. Slechts enkele boeken bevatten nog de originele insignes.

Hoewel het dus vaker voorkwam dan nu gedacht, was er relatief weinig aandacht voor dit gebruik.

In navolging van het innaaien van insignes namen verluchters deze praktijk als uitgangspunt voor trompe-l’oeil margedecoratie. Hierin schilderden zij insignes alsof ze zorgvuldig op de pagina zijn gerangschikt. Anderen schilderden de kleine voorwerpen alsof ze op de pagina zijn genaaid. Hun werk leverde de meeste prachtige randverluchting op. Een voorbeeld hiervan is een margeschildering in een luxueus getijdenboek in Cleveland Museum of Art. Deze prachtige randversiering beschreef ik ook uitvoerig in ‘Veelvoud en variatie in Scheut‘.

Visueel verwant

De twee gebruiken, van naaien en schilderen, zijn visueel verwant. Toch verdienen de sporen van originele objecten andere vragen dan hun geschilderde tegenhangers. Hierin ligt volgens Lee de meerwaarde van Silver Saints:

The conflation of these distinct practices had hindered much previous research. As this study convincingly demonstrates, the border decorations that include illusionistic images of metal badges have more in common with other painted borders than with the actual badges stitched into books. … For this reviewer, Silver Saints brings clarity to two areas of study that have long seemed intriguing but confusing. 

– Lee in Medieval Art Review

Een Nederlandstalige recensie van Silver Saints verscheen kort geleden in het tijdschrift Volkskunde. Ook deze recensent oordeelt:

Het boek is een uitnodiging om manuscripten door een nieuwe bril te bekijken.

– Hans Geybels, in Volkskunde 122, nr. 3 (2022)

Dankbaar ben ik voor deze mooie woorden. Daarnaast hoop ik dat mijn kijk op insignes in laatmiddeleeuwse boeken anderen net zo kan bekoren.


De volledige recensie van Lee over Silver Saints vind je hier. De andere recensie verscheen niet online, maar is te vinden in Volkskunde 122, nr. 3 (2022): 494-496.

Het boek Silver Saints: Prayers and Badges in Late Medieval Books is te verkrijgen via Brepols.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Back to Top