Oudste geschiedenisboek van Gelderland

In augustus 2021 opent in Kasteel Huis Bergh te ‘s-Heerenberg een tentoonstelling over middeleeuwse kronieken. Dat zijn geschreven geschiedenisverhalen. Regionaal Mediacentrum REGIO8 deed een interview met Marijke Brouwer, directeur van Kasteel Huis Bergh, en mij als gastconservator en projectleider van de tentoonstelling met de titel Kracht van kronieken. Het oudste geschiedenisboek van Gelderland komt thuis (21 augustus – 14 november 2021).

Gelderse geschiedenis

De aanleiding voor het project is de aanschaf door Kasteel Huis Bergh van een bijzonder boek. Enige jaren geleden kwam het werk voor de eerste keer ooit in de kunsthandel. Daarvoor was het eeuwen verborgen geweest in een particuliere collectie, onzichtbaar voor het grote publiek.

Regionaal Mediacentrum REGIO8, streekomroep van de Achterhoek, schrijft naar aanleiding van het interview:

Het oudste geschiedenisboek van Gelderland is, zodra de coronamaatregelen het toelaten, te bewonderen in Kasteel Huis Bergh in ‘s-Heerenberg. Het zogenaamde kroniekenhandschrift werd enkele jaren geleden aangekocht, maar de serie unieke geschiedenisverhalen over de vijftiende eeuw was niet eerder te zien voor het publiek.

– REGIO8, “Oudste boek van Gelderland weer thuis“, 16 april 2021.

Bijzonder boek

Waarom is het boek zo bijzonder? Om te beginnen is het de meest omvangrijke verzameling van Middelnederlandse kronieken die we kennen. Bovendien bevat het de oudst bekende kroniek van Gelre. Hierin staat de geschiedenis beschreven van het hertogdom Gelre, de voorloper van het huidige Gelderland.

Kroniekenbundels komen vaker voor maar zijn vaak van later datum en zelden zo omvangrijk. Bovendien zijn ze meestal niet geïllustreerd. In dit boek gaat een deels ingekleurde tekening vooraf aan elke kroniek. Helemaal voorin het handschrift, als een soort ex-libris, staat het wapen, zoals Willem II van den Bergh dat sinds 1442 voerde. Het lijkt er dus op dat het boek al vroeg na de productie in 1460-65 in zijn handen was. Misschien was hij zelfs de opdrachtgever. Of iemand gaf de opdracht met het idee om het aan de heer van den Bergh te schenken. Met de aankoop keert het boek, waarin de geschiedenis van Gelderland een belangrijke rol speelt, weer terug naar huis, zo zou je kunnen zeggen.

wapen van Bergh in de kroniekenbundel met daarin de geschiedenis van Gelre
Wapen van Bergh, gekleurde tekening in de kroniekenbundel, 1460-65. ‘s-Heerenberg, Kasteel Huis Bergh. © Huis Bergh

De tentoonstelling Kracht van kronieken. Het oudste geschiedenisboek van Gelderland komt thuis zal te zien zijn van 21 augustus tot 14 november 2021. Er komen bijzondere bruiklenen, bijvoorbeeld uit de Staatsbibliothek Berlijn en de Erfgoedbibliotheek van Antwerpen. Ook voor die tijd is er al aandacht voor de mooie kroniekenbundel. Tot eind mei is het boek even te zien op Kasteel Huis Bergh, als de deuren van de musea weer open mogen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Back to Top